کشت ریحان

اخبار روز مقالات

نحوه کاشت، داشت و برداشت سبزی ریحان

ریحان گیاهی یکساله از تیره نعنا است که به عنوان گیاهی دارویی، ادویه ای و همچنین به عنوان سبزی تازه استفاده می شود. اسانس گیاه ریحان خاصیت ضد قارچی و ضد باکتریایی دارد و از این اسانس در صنایع آرایشی و بهداشتی نیز استفاده می شود. رشد ریحان آسان است و از گیاهانی است که در خانه هم به سادگی رشد می کند تا به صورت تازه مصرف شود. در این مطلب قصد داریم نحوه کاشت، داشت و برداشت ریحان این گیاه خوشبو و خوش طعم را بیان کنیم.

کاشت ریحان

زمان کاشت ریحان بعد از رفع خطر سرما و یخبندان می باشد. تکثیر به روش های بذر، انتقال نشاء و قلمه می باشد.

دانه ریحان باید از منبع معتبر فراهم شود تا دانه از نوع خوبی بدست بیاید. نسبت جوانه زدن دانه بالای ۸۰% است.

در کاشت وسیع ریحان در زمین کشاورزی یک دانه پاش کودی یا دانه پاش تجارتی دارای نسبت دانه پاشی، مناسب است برای وقتی دانه پاشی مستقیم است، دانه پاشی زیاد باعث افزایش نسبت ۹۰-۸۰% جوانه زدن می شود. از نظر تجاری، دانه پاش، برای پاشیدن بذر مناسب است.

بستر دانه ها باید مناسب باشد. باید زمین را به خوبی مسطح نموده،کلوخه ها را خرد کرده و محیطی یکنواخت ایجاد کنیم. در زمان کاشت بهتر است رطوبت در حد ظرفیت مزرعه باشد.

جوانه زنی ۱۴-۸ روز انجام می شود. برای سرعت در جوانه زنی بهتر است که دما را بالا برده ۸۵-۷۰ درجه فارنهایت، ظرف۷-۵ روز جوانه می زنند.

برای جلوگیری از ترک خوردن خاک می توان آن را با یک لایه خاک پوشاند و آن را با ورمی کولایت یا تورب مخلوط کرد و سطح خاک را مرطوب نگه داشت.

رشد اولیّه، توام است و پس از اینکه چند برگ ظاهر شد، رشد افزایش می یابد.

بعضی از پرورش دهندگان که ریحان را به صورت محصول سالانه برای ورود به بازار می کارند، از دانه پاشی مستقیم استفاده نمی کنند بلکه از نشاء استفاده می کنند. که در گلخانه در اواخر مارس تا اوایل آوریل برای کشت نشایی استفاده می شود و در استان های ساحلی یا آبرفتی و در اواسط آوریل تا اواسط می در نواحی کوهستانی رشد می کنند.

نشاها تولید آسانی دارند و رشدآنها ۶-۴ هفته است. انتقال در مرحله ۴-۲ برگی حقیقی می باشد. مقاوم سازی در ماه می انجام می گیرد که ۲۴-۱۲ ساعت قبل ازانتقال، در خزانه آبیاری می شود.

شاخه دهی جانبی و رشد وقتی زیاد می شود که قد گیاه ۱۲سانتیمتر شود.

تراکم مطلوب تا حدی مربوط به پایان استفاده است، وقتی استفاده می شود که، تجهیزات لازم برای کاشت و برداشت در اختیارمان باشد.

در مورد کشت هایدروپونیک در سیستم NFT با کانال های ۸-۷ سانتیمتری نتیجه موفقی در پی خواهد داشت. همچنین کاشت در پشم سنگ، اسکوریا و ترکیب ماسه و پیت موفقیت آمیز بوده است.

ریحان بنفش یا ریحون بنفش

ریحان بنفش

در این روش بذور ریحون را با کاشت در محیط پرلیت یا مکعب های پشم سنگ مخصوص تکثیر تحت تاثیر دمای ۲۱ درجه سانتیگراد ظرف ۷-۴ روز جوانه می زنند که نشاهای تولیدی را می توان به فاصله ۲۰ سانتیمتر از یکدیگر در اوایل بهار، در بستر های اصلی کشت کرد.

مشکل NFT این است که سیستم ریشه ای حجیم در ریحان می تواند پس از مدتی کانال های NFT را مسدود کند.
در این مورد برای پرورش ریحون احتیاج به وجود داربست های نگهدارنده داریم.

عمق کشت به صورت سطحی است و حدود یک چهارم اینچ می باشد.

ردیف ها به فاصله ۹۰-۶۰ سانتیمتر از هم قرار دارند و فضای هر گیاه ۱۵ سانتی متر است. ریحان در بستر های بالا و به اندازه۳۰ سانتیمتر کشت می شود.

فاصله میان بستر متناسب با تجهیزات پرورش دهنده و معمولا” ۳۶-۲۴ سانتیمتر می باشد.

واریته های بزرگ متناسب با شرایط آب و هوایی، نوع گیاه، کارهای پرورشی و مدیریتی کشت می شوند. تولید کنندگان بزرگ روغن را از ۳۵۰۰۰ تا۳۰۰۰۰ گیاه در جریب می گیرند.

بسته به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بین ۶۰-۴۰ سانتیمتر رشد می نماید.

در کشت باز (باغچه یا زمین کشاورزی) دوره رویشی ریحان بین ۱۸۰-۱۷۰ روز می باشد و مرسوم است که چندین چین در این مدت انجام می گیرد.

در گلخانه دوره رویشی حدود ۴۵ روز طول می کشد و در این زمان گیاه با ریشه از زمین در آورده و عرضه می گردد.
ریحان پروانه ها و حشرات باغ را تحریک می کند و این رشد در گیاهان همراه و گوجه های مخصوص و فلفل ها را تحریک می کند و دافع پروانه سفید است.

۷ روز بعد از کشت بذور، دور گیاهک را با محلول ۲ در ۱۰۰۰ کاپتان یا بنومیل به اضافه ۲ در ۱۰۰۰ دیازینون سمپاشی شود و این عمل را ۲ بار به فاصله ۷روز تکرار کنید.

سم را طوری بپاشید که طوقه گیاه و خاک اطراف بوته به محلول سمی آغشته شود.

کاشت ریحان در باغچه

کاشت ریحان در باغچه

خاک مناسب ریحون

خاک شن سبک یا لوم سیلتی، زهکش مناسب (در بهار زود گرم می شوند) و تهویه باید به خوبی انجام گیرد. pH متوسط ۵/۷ -۶ ولی pH مطلوب، ۴/۶ می باشد.

اغلب خاک های مناطق مرکزی ایران قلیایی می باشند. برای تعدیل و کاهش  به سمت خنثی و اسیدی، بایستی قبل از کشت به خاک گوگرد اضافه شود.

برای کم کردن pH خاک های قلیایی از کود سولفات آمونیوم و برای بالا بردن pH خاک اسیدی از نیترات کلسیم استفاده می شود.
Ec متوسط و حدود ۵/۲-۴ دسی زیمنس بر متر را می پسندد.

بهتر است خاک ضد عفونی شود. ضد عفونی به وسیله مواد شیمیایی بایستی بستر شخم خورده و مسطح شود و دارای رطوبت در حد گاورو باشد. (حداقل عمق ۲۵ سانتیمتری خاک دارای این رطوبت باشد).

دمای مناسب ریحون

وقتی که خطر یخبندان گذشته باشد زمان خوبی جهت کاشت است. بهتر است برای جوانه زنی دما ۲۹- ۲۰ درجه  باشد. ولی کلا” در رنج دمایی ۳۰-۱۰ درجه سانتیگراد می توانند رشد کنند ولی دمای مطلوب ۲۴-۲۰ درجه سانتیگراد می باشد.

در اثر افزایش دما به بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد علاوه بر توقف رشد بوته، کنار برگ ها با سوختگی مواجه می شود.

دامنه حرارتی مناسب برای رشد گیاهان حدی است که در آن فتوسنتز به میزان بالا و تنفس متعادل باشد. دقت شود که دمای بالا همراه رطوبت بالا، باعث ایجاد مشکلات خسارتی می شود.

آبیاری ریحون

به رطوبت مستمر احتیاج دارد. از بدو سبز شدن بذر تا برداشت به ۵۵۰-۵۰۰ میلیمتر آب احتیاج دارد.

ریحان در هر مرحله از رشد نسبت به استرس آب مقاوم نیست. آبیاری منظم در این محصول لازم می باشد. می توان از آبیاری قطره ای یا غرقابی استفاده کرد.

Ec آب بر اساس میکروموز کمتر از ۷۵۰ بسیار خوب و بین ۱۵۰۰-۷۵۰ قابل استفاده می باشد.

برای تولید هر گرم ریحان خشک در سبزی های برگی ۲۵۰۰ گرم آب مصرف می شود.

دمای مطلوب هنگام آبیاری بهتر است۲۰-۱۵ درجه سانتیگراد باشد زیرا در دماهای پایین آب باعث وارد آمدن شوک به گیاه و همچنین بروز برخی بیماری ها می شود.

آبیاری نباید در ساعات گرم روز انجام شود. هنگام صبح زود یا غروب مناسب می باشد.

رطوبت زیاد از حد باعث رشد بیماری ها، کاهش تبخیر برگ و کاهش جذب مواد غذایی محلول توسط ریشه می شود. تهویه برای محیط بسته باید صورت بگیرد. در زمستان با بالا بردن دما تا ۲۸ درجه سانتیگراد و باز نگه داشتن برخی منافذ، رطوبت اضافی را کاهش دهید. همچنین در رطوبت های پایین میزان تولید کاهش می یابد و طغیان آفات و کنه را خواهیم داشت. بهترین رطوبت ۷۰-۵۵% می باشد.

برخی محاسن آبیاری قطره ای:

 ۱- فقط بخشی از خاک که مورد نیاز است مرطوب و آبیاری می گردد. ۲- با کنترل رطوبت، آفات و امراض کمتر می شوند. ۳- در زمین های کمی شور به عنوان آبشویی عمل می کند. ۴- کاهش میزان مصرف آب. ۵-کود و سموم محلول را می توان از طریق آبیاری انجام داد.

برخی معایب: ۱- هزینه بر. ۲- گرفتگی لوله ها (حل: اسیدسولفوریک رقیق).

کاشت ریحان در گلدان

کاشت ریحان در گلدان

نور مناسب ریحان

آفتاب پسند، زیر نور آفتاب کامل و در طول روز رشد بیشتری دارد. با آنکه برخی مواقع به علت تابش آفتاب شدید در تابستان نیازمند سایه است، اما کلا به مقدار نور کافی احتیاج دارد. جزء گیاهان طول روز بلند است. درطول روز بلند به دلیل افزایش ساعات تابش نور و در نتیجه غذاسازی بیشتر در گیاه، باعث افزایش تولید می گردد. شدّت نور باعث قطور شدن ساقه ها و کوتاه شدن میان گره ها و توسعه ریشه شده و کاهش نور از حد مورد نیاز به طویل شدن و نازک شدن ساقه، عدم توسعه ریشه و کاهش مقاومت گیاه می شود.

در مورد فتوسنتز، برای از بین بردن مشکل کمی نور طبیعی در زمستان و کم شدن رشد گیاهان، از نور مصنوعی اضافی، از لامپ های جیوه ای و یا مهتابی استفاده می کنند که مجموعه دو لامپ مهتابی و معمولی را استفاده می کنند. طیفی مشابه طیف خورشید ایجاد می کند.

مالچ ریحون

برای تولید ریحان تازه، استفاده از مالچ بسیار توصیه شده است.

ریحان نیاز به رطوبت کافی خاک در فصل رشد دارد تا کیفیت محصول حفظ شود. ممکن است زمین با مواد آلی میان ردیف ها پوشانده شود و به کنترل علف هرز و رطوبت می پردازد. زمین دارای مالچ باعث کاهش مقدار پاشیدن خاک روی برگ ها می شود و این می تواند باعث تسهیل شستن برگ ها در زمان برداشت و کاهش وقوع بیماری شود. افزایش محصول توسط استفاده از مالچ سیاه، پلی اتیلن و مواد آلی حاصل می شود. استفاده از پوست سخت و کاه مناسب است.

کوددهی ریحون

کوددهی متوسط است. کود زیاد باعث تغییر مزه می شود. کوددهی بستگی به محصول قبلی و کوددهی جدید به خاک دارد. استفاده از آزمایشگاه خاک برای تعیین مقدار ماده موجود در خاک لازم است.

کوددهی بیش از حد کیفیت ریحان را در زمان برداشت می کاهد و باعث افزایش مقدار نمک محلول در خاک و رسیدن آن به سطوح نامطلوب می شود. گیاهانی که با نیتروژن زیاد کوددهی شده اند اغلب در اتاق های سرد پس از برداشت به رنگ سیاه در می آیند. بهترین نوع کود شیمیایی کودهای قابل حل در آب است که به نسبت دارای ازت، فسفر، پتاس و سایر مواد معدنی کم مصرف می باشد.

نسبت های کوددهی قبل از کشت به میزان ۱۲۰-۱۲۰-۱۲۰ پوند در هر جریب.K2O، P2O5 وN  داده می شود. (خاک هایی که این مواد را به مقدار کمی دارند.) کود می تواند پراکنده و یا زیر خاک برود.pH  ریحان وقتی ۵/۷-۶ است رشد خوبی دارد. ممکن است نیتروژن بلافاصله پس از اوّلین برداشت به ۳۰-۲۰ پوند برسد. اگر بیش از یک بار برداشت شود، پس از اوّلین یا دوّمین برداشت بهتر است از ۳۰-۱۵ پوند نیتروژن در هر هکتار استفاده کرد. آزمایش در ایندیانا نشان داد که منابع آمونیوم برای نیتروژن می تواند باعث کاهش مقدار دمبرگ و ساقه می شود و حجم را برای روغن گیری می کاهد (در مقایسه با منبع نیتروژنی نیترات).

اگر حس کردید که کمبود عناصر غذایی در گیاه وجود دارد به محلول پاشی با کودهای مایع اقدام کنید.

بادشکن

بادهای شدید باعث رسیدن صدمه به برگ ها و از بین رفتن رطوبت در زمین می شود. استفاده از بادشکن در زمانی که باد شدید است لازم و مفید است.

آفات و بیماریهای ریحان

برای جلوگیری از آفت زدن سبزیها هر از چند گاهی باید مقداری آب را با الکل مخلوط کنید و به جای سم، روی سبزی‌ها اسپری نمایید. حتی اگر ریحانها مورد حمله شته‌ها هم قرار گرفته باشند با این کار، از بین می‌روند. از طرف دیگر، چون طی مراحل رشد از هیچ سمی استفاده نمی شود، سبزیجات کاملا ارگانیک (طبیعی) هستند. البته راه‌های دیگری نیز برای پیشگیری از آفت‌زدگی گیاهان وجود دارد؛ مثلا می‌توانیم یک گلدان گیاه جعفری یا همیشه‌بهار را کنار گلدان ریحان خود قرار دهید. با این روش تا ۶۰ درصد از بیمار شدن گیاه و حمله شته‌ها کاسته می‌شود.

سبزی ریحان

سبزی ریحان

طریقه کاشت ریحان در گلدان

کاشت ریحان از ساده‌ترین گیاهان برای کشت در محیط آپارتمان است. ریحان به راحتی در گلدان رشد کرده و به طور مستمر در طول فصل قابل برداشت است.

ریحان از سبزی های مورد علاقه و پرطرفدار بیشتر ایرانیها است و از خواص بینظیری برای درمان بیماری ها برخوردار است. همانند کاشت سبزی خوردن، کاشت ریحان نیز در گلدان و در فضای آپارتمان بسیار ساده است و در هر زمان و هر فصلی در بستر خاکی و در بستر بدون خاک می توان آن را پرورش داد و ضمن داشتن گلدانی سبز در فضای منزل، از خوردن ریحان تازه لذت برد.

سبزی ریحون

سبزی ریحون

طریقه کاشت ریحون در گلدان

به منظور کاشت ریحون در گلدان می توان هم از بذر و هم با استفاده از ساقه های آن استفاده نمود.

کاشت ریحان از طریق بذر

  • ابتدا بذرهای سالم و استاندارد ریحان را یک روز قبل از کاشت در مقداری آب ولرم بریزید. بذر ریحان را بین 8 ساعت تا سه روز مجازيم در آب نگه داريم تا متورم شوند.
  • گلدان مناسبی را انتخاب نموده و آن را با مخلوط خاک باغچه و خاکبرگ پر کرده تا ارتفاع حداقل 15 سانتیمتر گلدان را پر می کنیم. توجه داشته باشید که زهکش خاک به خوبی صورت گیرد.
  • در زمان کاشت، ابتدا بذرها را از آب خارج و به روي يک پارچه يا روزنامه منتقل مي‌کنيم تا نم آنها گرفته شود.
  • بذرها را حداکثر در عمق 5/0 تا 1 سانتیمتری، به صورت فاصله‌دار (فاصله بوته ها باید 15 سانتیمتر باشد) روي سطح خاک مي‌پاشيم و روي بذرها را با کمي خاک مي‌پوشانيم، دقت کنيد که اگر اندازه بذر دو ميلي‌متر باشد، حداکثر دو ميلي‌متر بايد روي آن با خاک پوشانده شود.
  • در مرحله بعد، سطح مقطع گلدان را با تکهای گونی یا يک برگ روزنامه مي‌پوشانيم تا بذرها دقيقا زير روزنامه قرار بگيرند و با يک آبپاش کوچک و روزانه دو تا چهار بار روي آن آب مي‌ريزيم تا سطح آن کاملا خيس شود و گلدان را دو تا پنج روز در گرم‌ترين جاي ممکن قرار دهيد.
  • زمانی که ریحان جوانه زد، نباید بگذارید خاک خشک شود. باید هر روز آبیاری انجام دهید. اگر بذرهای ریحان را در سینی نشاء کاشته اید، بعد از این که جوانه زد و چند سانتیمتر بلند شد به صورتی که برگ حقیقی در آن شکل گرفت، آن را به گلدان بزرگتر انتقال دهید.

جالب است بدانید، سبزی ریحان یک مرتبه که چیده شود، دو مرتبه رشد کرده و بزودی آماده چیدن مجدد می شود. البته باید هنگام چیدن دقت کنید که دو تا سه بند پایین آن حفظ شود تا انشعابات جدید ایجاد شوند.

کاشت ریحون در گلدان

کاشت ریحون در گلدان

کاشت ریحان از طریق ساقه

سبزی ریحان را می توانید به راحتی، با استفاه از ساقه های گیاه دوباره سبز کنید. به این منظور:

ساقه‌های تازه و سالم ریحان را در ظرف آبی قرار دهید تا ریشه بزنند. وقتی ریشه‌ها حدودا پنج سانتی‌متر شدند آنها را به گلدان منتقل نموده و با احتیاط بدون اینکه ریشهها آسیب ببینند، در خاک بکارید. در عرض چند هفته برگ های جدید جوانه می‌زنند و بعد از مدتی یک گیاه کامل خواهید داشت.

برداشت ریحان

این سبزی را معمولا در اوایل تابستان برداشت می کنند و در اواخر تابستان و اواسط پاییز مجددا می توان ریحان را برداشت کرد. این سبزی باید با فاصله چند سانتی متری (۵ تا ۷ سانتی متر) از سطح زمین چیده شود. برگ های بالایی را بچینید و برگ های پایینی را قطع نکنید، چون این کار باعث پرپشت شدن برگ ها می شود.

 انواع ریحان:

ریحان سبز-زرد یا دارچینی که بوی شبیه ادویه شیرین دارد و دارای گل های زیبا و معطر می باشد.

ریحان لیمویی که بویی شبیه مرکبات دارد.

ریحان بنفش که عطر و طعم بسیار خوبی دارد و گاهی اوقات برای دکوراسیون در خانه، از این نوع ریحان استفاده می شود.

ریحان چندساله که هر سال بدون کاشت مجدد، رشد می کند. در حالی که گونه های دیگر یک ساله هستند.

ریحان یونانی که رشد مشکل تری دارد ولی بوته آن قوی تر هستند و ماندگاری خوبی دارد.

کاشت ریحان در گلدان

کاشت ریحان در گلدان

خواص و فواید دارویی و درمانی ریحان

ریحان گیاهی معطر و بادشکن است. اگر چه بیشتر به عنوان سبزی خوردن یا طعم دهنده به غذا، مورد استفاده قرار می گیرد ولی خواص درمانی خاصی هم دارد که از آن جمله:

۱) ریحان آرامش دهنده ی اعصاب است و برای درمان سردردهای عصبی بسیار مؤثر است. اگر ۲۰ تا ۵۰ گرم ساقه ی ریحان که دارای برگ و گل است را در یک لیتر آب جوش بریزید و ۱۲ دقیقه دم کنید سپس آن را صاف و شیرین نمایید و پس از هر غذا ۱ فنجان بنوشید که غم و اندوه و افسردگی را برطرف می کند.

۲) ریحان گیاهی نشاط آور است. دم کرده ی ۵۰ گرم ریحان که شیرین شده باشد پس از هر غذا برای معالجه ی سردردهای یک طرفه (میگرن) و سردردهای عصبی مفید است. حتی استنشاق بوی ریحان له کرده سردردهای ناشی از سفر را برطرف می کند.
۳) دم کرده ی ۵۰ گرم ریحان که با عسل شیرین شده باشد برای برطرف کردن گلودرد و آنژین مؤثر است. برای درمان آسم  نیز می توان جوشانده ی غلیظی از ریحان تهیه کرد و روزی چند مرتبه دهان را با آن شستشو داد. جوشانده ی سرد آن نیز تب بر است. پس در بیماری های تورمی گلو و سرما خوردگی حتماً از ریحان استفاده کنید.

۴) دانه ی ریحان نیز به علت داشتن لعاب فراوان نرم کننده است و در رفع ورم کلیه و ترشحات زنانگی مفید است.

۵) ریحان ضد دل پیچه است، پس چه خوب است افرادی که دستگاه گوارش حساس دارند و سریع نفخ می کنند با غذا ریحان مصرف کنند.

۶) ریحان در درمان اسهال هم مؤثر است. خوردن تخم بو داده ی ریحان برای درمان اسهال اثر شفا بخش دارد.

۷) جوشانده ی ریحان گرفتگی دستگاه گوارش را رفع می کند و ضد تهوع و استفراغ است.

۸) اسانس ریحان که بازیلیک نام دارد، بسیار معطر و ضد عفونی کننده ی دستگاه گوارش است و بوی سیر و پیاز را از دهان می برد. به همین دلیل یک پای ثابت نان و کباب، ریحان تازه است.

۹) ریحان میکروب اسهال و وبا را می کشد و بوی آن پشه و مگس را فراری می دهد. ریحان را در باغچه ی منزل خود بکارید تا به این ترتیب با حشرات مزاحم مبارزه کنید.

۱۰) به نظر می رسد که دانه ی ریحان برای رفع اثر زهر مارگزیدگی، هم بصورت خوراکی و هم اگر به روی محل زخم گذاشته شود، مؤثر است. عقیده ای هم وجود دارد که ریحان می تواند زگیل را درمان کند.

نظرات کاربران

نظر برای این مجله ثبت نشده است