کشت شنبلیله

اخبار روز مقالات

کشت، داشت و برداشت سبزی شنبلیله

نام علمی شنبلیله  Trigonella Foenumgraecum L.و متعلق به تیره بقولات یا Leguminosae است. شنبلیله گیاهی یکساله، به طول ۱۰ تا ۵۰ سانتیمتر، برگ های آن متناوب و مرکب از سه برگچه است. از اختصاصات آن اینست که نصف تا سه چهارم انتهای برگچه های آن دندانه دار است. گل هایی منفرد به رنگ زرد روشن، بنفش یا مایل به سفید به بزرگی ۸/۰ تا ۸/۱ سانتیمتر دارد. میوه آن نیام، خمیده، بطول ۳ تا ۱۱ سانتی متر و محتوی ۵ تا ۲۰ دانه زاویه دار به طول ۴ تا ۶ میلی متر و به عرض ۲ تا ۳ میلی متر است. رنگ آن از زرد حنایی تا قهوه ای تغییر می نماید. شنبلیله از گذشته به عنوان گیاهی دارویی مورد استفاده قرار می گرفته است به طوری که از پیکر رویشی تازه شمبلیله سالهاست به عنوان سبزی استفاده می شود. خاصیت این سبزی کاهش دهنده قند خون، ضد التهاب و نرم کننده است.

در فارماکوپه های معتبر از دانه های شنبلیله به عنوان دارو یاد شده و خواص درمانی آن مورد تاکید قرار گرفته است. در صنایع دارویی از خاصیت دانه های این سبزی هورمون ها، کورتیکوستروئیدها، ویتامین دو گلی کوزیدهای قلبی تهیه می شود. شمبلیله در سطوح وسیعی در کشورهای مراکش، اتیوپی، تونس، مصر، الجزایر و هند کشت می شود .

این سبزی در ایران به صورت پخته در مصرف سوپ و غذا مورد استفاده قرار می‌گیرد. شنبلیله خشک شده معطرتر است و به عنوان داروی ضد التهاب مصرف می‌شود. بذر آن خاصیت طبی دارد و برای کنترل قند خون و فشار خون مورد استفاده قرار می‌گیرد. جوشانده بذر شنبلیله به صورت تنقیه اعمال می‌شود. بعضی از مردم دم کرده بذر آن را به عنوان داروی اشتهاآور و تقویت‌کننده به مصرف می‌رسانند.

بذر شنبلبله و سبزی شنبلبله

بذر و سبزی شنبلیله

مشخصات شنبلیله

ارتفاع شنبلیله متفاوت است و به شرایط اقلیمی محلی رویش گیاه بستگی داشته و بین 40 تا 60 سانتی متر می باشد. ساقه انشعاب های متعددی دارد. برگ ها سه تایی و طول آن یک تا چهار سانتیمتر است. دمبرگ به طول یک تا سه سانتی متر و کم و بیش کرکدار است. گل های شنبلیله دو جنسی سفید، زرد و به ندرت بنفش رنگ هستند. میوه شنبلیله غلاف دار به طول 10 تا 12 سانتیمتر و پهنای آن 5/0 تا 1 سانتیمتر است. داخل میوه تعدادی دانه قرار دارد. طول دانه به چهار تا پنج میلی متر می رسد. دانه ها بسیار محکم و در طول آن یک شیار کم و بیش عمیق وجود دارد. وزن هزار دانه 5/11 تا 8/11 گرم است .

بذرهای شنبلیله حاوی موادی نظیر آلکالوئید (تریگونلین) (12/0 تا 38/0 درصد)، کولین و ساپونینهای استروئیدی (شامل (دیوزژنین و تریگوژنین) به مقدار 8/0 تا 2/2 درصد می باشد. همچنین بذرها شامل ترکیبات موسیلاژی، پروتئین (12 تا 16 درصد) و روغن است .

دانه شنبلیله در تاریکی جوانه می زند و تا یک الی دو سال از قوه رویشی مناسبی برخوردار است .

30 تا 37 روز پس از باز شدن بذرها، گل ها ظاهر می شوند و در حدود 7 تا 18 روز گل ها روی گیاه مشاهده می شوند. میوه ها 60 تا 90 روز پس از سبز شدن بذر می رسند. غلاف ها دراز و استوانه ای شکل هستند. دانه زرد مایل به قهوه ای، پهن و کم و بیش مکعبی شکل است .

نیازهای محیطی شنبلیله

این گیاه در طول رویش به هوای گرم نیاز دارد. اگرچه در خاک های شنی و فقیر می روید ولی برای کشت انبوه این گیاه باید از خاک های آهکی و غنی از مواد و عناصر غذایی استفاده کرد. آب کافی نقش عمده ای در افزایش عملکرد دانه دارد . PH خاک برای شنبلیله بین 5/5 تا 2/8 مناسب است.

شنبلیله

شنبلیله

خاک مناسب شنبلیله

مواد و عناصر غذایی مناسب در خاک نقش عمده ای در افزایش عملکرد دانه شنبلیله دارد. فصل پاییز هنگام آماده ساختن خاک ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و ۴۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به عنوان مقادیر پایه به خاک اضافه می شود. سپس شخم متوسطی زده می شود. اواخر زمستان بستر خاک را برای کشت شنبلیله باید آماده کرد. چنانچه زمین از ازت تهی باشد توصیه می شود در فصل بهار ازت به صورت سرک در اختیار گیاهان قرار گیرد که مقدار آن به وضعیت ازت در خاک بستگی دارد.

کاشت شنبلیله

شنبلیله در تثبیت ازت نقش عمده ای دارد. زمین هایی که در آن این گیاه کشت می شوند غنی از ازت خواهند بود. از این رو توصیه می شود پس از برداشت شنبلیله گیاهانی کشت شوند که نیاز آن به ازت زیاد باشد اوایل بهار (فروردین) زمان مناسبی برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی است. بذرها در ردیف هایی به فاصله 25 سانتیمتر کشت می شوند. عمق بذر شنبلیله موقع کاشت 1 تا 5/1 سانتی متر مناسب است. برای هر هکتار زمین به 20 تا 25 کیلوگرم بذر با کیفیت مناسب می باشد.

بذرهای شنبلیله را به صورت ردیفی و با استفاده از ردیف کار غلات در ردیف های مورد نظر باید کشت کرد. پس از کاشت، زمین را باید به طور کافی آبیاری کرد تا شرایط برای جوانه زنی آماده گردد .

سبزی شنبلیله

سبزی شنبلیله

داشت شنبلیله

رشد اولیه شنبلیله بسیار کند می باشد. از این رو پس از سبز شدن چند بار باید اقدام به وجین مکانیکی علف های هرز نمود. در طول رویش شنبلیله بیماری های قارچی ممکن است صدمه های زیادی به محصول وارد کنند. مهمترین این بیماری ها عبارتند از قارچ عامل سفیدک سطحی یا پودری که سبب بروز لکه های سفید رنگ و کرکی در سطح ساقه و برگ می شود. در اواخر فصل با فاسد کردن سلول ها ایجاد لکه های قهوه ای می کند. برای مبارزه با این قارچ می توان از قارچ کش های گوگرددار استفاده نمود.

قارچ عامل بوته میری نیز از بیماری های دیگری است که سبب خشک شدن گیاهان می شود. با تناوب کشت صحیح، ضدعفونی کردن بذرها قبل از کاشت و خارج کردن و سوزاندن بقایای گیاهان آلوده از زمین این بیماری ها را می توان کنترل کرد .

برداشت شنبلیله

شنبلیله شش هفته پس از کاشت به گل می رود. میوه معمولا چهار تا پنج هفته پس از گل دهی آماده برداشت می شود. فصل تابستان (تیر- مرداد) زمان مناسبی برای برداشت میوه شنبلیله است. تاخیر در برداشت سبب ریزش دانه می شود. برداشت میوه در روزهای گرم و خشک توصیه می شود. پس از برداشت، میوه ها را باید بوجاری، تمیز و بسته بندی کرد .

سبزی شنبلیله

شنبلیله

خواص شنبلیله

  • نتایج بررسی ها نشان می دهد مصرف روزی ۵۶ گرم تخم شنبلیله پس از ۲۴ هفته میزان کلسترول خون را حدود ۱۴ درصد و خطر حمله قلبی را بیش از ۲۵ درصد کاهش می دهد.
  • مصرف روزی یک گرم تخم این گیاه، میزان قندخون در بیماران مبتلا به دیابت ۲ را به طور چشمگیری کاهش می دهد.
  • کاهش دهنده کلسترول مضر است.
  • علاوه بر حفظ سوخت و ساز بدن، مانع یبوست می شود. خون را تصفیه می کند و سموم را از بدن دفع می کند. با از بین بردن خلط باعث تمیزی و تازگی سیستم گوارشی می شود.
  • حافظه را تقویت می کند.
  • ضماد تهیه شده از برگ شنبلیله و آب را به مدت ۲۰ دقیقه روی صورت قرار دهید و سپس با آب ولرم بشویید تا مانع چین و چروک، جوش های سرسیاه، جوش و خشکی پوست شود.
  • مصرف شنبلیله، زایمان را آسان و شیر مادر را زیاد می کند.
  • خاصیت ضدسرطانی دارد.
  • فیبر موجود در آن از بروز بیماری های قلبی و عروقی پیش گیری می کند.
  • غرغره کردن با آبی که برگ های شنبلیله در آن خیس شده است، زخم دهان را درمان و از آن پیش گیری می کند.
  • برگ این گیاه غنی از ویتامین C و K است.

نظرات کاربران

نظر برای این مجله ثبت نشده است