کشت شوید

اخبار روز مقالات

کشت، داشت و برداشت سبزی شوید

شوید گیاهی است متعلق به تیره Umbelliferae و نام علمی آن Anethum Graveolens L. است. این گیاه بومی جنوب اروپا بوده، یکی از سبزی‌های فصل خنک می‌باشد. شوید در مناطقی با زمستان های نه چندان سرد که در طول زمستان یخبندان در آن دیده نمی شود، شوید در پاییز و زمستان کشت می شود اما در مناطق سردتر این گیاه را باید در بهار کشت کرد.

بریدگی‌های برگ آن به قدری طولانی است که آن‌ها را به صورت رشته‌ای باریک در آورده است و حالت پر مانند دارد. ارتفاع بوته آن از 3۰ تا 10۰ سانتی‌متر متغیر است و گاهی به ۱۵۰ سانتی‌متر هم می‌رسد. ساقه اصلی آن بسیار طولانی شده که تعداد زیادی شاخه‌های فرعی از آن جدا می‌گردند. در انتهای شاخه‌های فرعی و ساقه اصلی چتر مرکب به وجود می‌آید که گاهی قطر آن به بیش از ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد. گل‌های شوید زرد رنگ هستند.

سبزی شوید

سبزی شوید

خواص شوید

برگ‌های شوید دارای اسانس بسیار معطر و قوی می‌باشند که از آن در تهیه سوپ و غذا و در تهیه خیارشور و ترشیجات استفاده می‌شود. همچنین بذر شوید دارای اسانس برگ می‌باشد که آن را پودر کرده، در تهیه ادویه‌جات مصرف می‌نمایند. بذر شوید خواص دارویی دارد و اغلب به عنوان داروی مدر، ضدر درد، بادشکن و پایین آورنده چربی خون مورد استفاده قرار می‌گیرد. از بذور شیوید در تهیه داروهایی برای نوزادان و کودکان به منظور از بین بردن یا کم کردن نفخ معده، درد معده و سکسکه استفاده می‌شود. در آمریکا از بذر شوید در صنعت در تهیه غذاهای آماده، خیارشور، نوشیدنی‌ها و شیرینی‌ها استفاده می‌شود. آزمایش‌ها نشان داده است که بذر شوید دارای ترکیبات زیر می‌باشد:

پروتئین ۱/۳۱ درصد، چربی ۹/۱۷ درصد، کربوهیدرات ۷/۳۵ درصد، ترکیبات معدنی ۹/۹ درصد، فیبر ۷/۲۰ درصد و ویتامین‌های مختلف از قبیل A، B1، B2، B3 و C.

بذر شوید آثار درمانی بسیاری دارد از جمله به عنوان ضد تشنج، ضد درد، بادشکن، ادرار آور و برای تقویت معده به کار می­رود. همانطور که گفته شد شیوید یک سبزی فصل خنک است، بنابراین زمان کشت آن موقع کشت سبزی‌های فصل خنک می‌باشد. بذور آن به طور مستقیم در ردیف‌هایی که ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر از یکدیگر فاصله دارند، کشت می‌شوند. فاصله دو بوته به نحوه مصرف آن بستگی دارد. اگر منظور برداشت برگ باشد، فاصله بوته‌ها کمتر در نظر گرفته می‌شود. چنانچه هدف تولید بذر باشد فاصله دو بوته بیشتر در نظر گرفته می‌شود و گاهی این فاصله به ۳۰ سانتی‌متر می‌رسد. زمین‌های قوی، حاصلخیز، آفتابگیر یا زهکشی خوب برای کشت شوید مناسب است. بهترین خاک برای شیوید، لومی شنی می‌باشد.

شوید

شوید

کاشت شوید

یکی از موارد مصرف متداول این سبزی استفاده از سرشاخه های آن به صورت تازه و خشک شده به عنوان چاشنی و برای معطر ساختن انواع غذاها می باشد. شوید جزء گیاهان کشت بهاره می باشد. شویدهای معمولی تا ارتفاع حدوداً 1 متر رشد می کنند. شویدهای دسته ای، یکی از انواع کوتاه تر این گیاه هستند که بذرهای کمتری تولید می کنند. تکثیر شوید به شیوه نشا کردن خیلی مناسب نیست، برای همین بهتر است کاشت محصول خود را با بذر در باغچه آغاز کنید. اگر می خواهید در زمان اولین ترشی یا خیار شور، شویدهای شما آماده باشد، کاشت آن ها را یک یا دو هفته قبل از آخرین سرمای بهاری آغاز کنید.
برای کشت موفقیت آمیز باید از بذر مرغوب استفاده کرد.

دانه ها را به عمق نیم سانتیمتری، و در ردیف هایی که بین 45 تا 60 سانتیمتر از هم فاصله دارند بکارید. کار دیگری که می توانید انجام دهید این است که آن ها را در بستری از خاک پخش کرده و به ملایمت با شن کش دانه ها را در خاک وارد کنید. گیاه در عرض 10 الی 14 روز از خاک خارج می شود. اجازه دهید که برای 10 روز تا 2 هفته رشد کرده و سپس آن ها را طوری کم پشت کنید که ردیف ها بین 30 تا 45 سانتی متر با هم فاصله داشته باشند. تا اواسط تابستان، هر چند هفته یکبار مجدداً کمی بذر بکارید تا در تمام طول فصل بتوانید برگ های جوان را برداشت کنید.

شوید را به صورت کرتی یا ردیفی می توان کشت نمود. به منظور تولید حداکثر مقدار اسانس باید به صورت ردیفی کشت شود. چون بذرها کوچک هستند بهتر است ذرات خاک سطحی ریز و متراکم باشد. پس از کاشت انجام غلتک سبک ضروری است و سبب ایجاد تماس بذر با خاک و تسریع در جوانه زدن و سبز شدن آن می شود. پس از کاشت بلافاصله زمین را باید آبیاری کرد.

در روش کرتی بذرها به صورت درهم بر روی زمین پاشیده می شوند به طوری که پس از سبز شدن گیاهچه ها، بین آنها فاصله ای حدود ۳۰×۳۰ سانتیمتر وجود داشته باشد. بدیهی است چنانچه فاصله بوته ها از این حد کمتر باشد باید بوته های اضافی در مرحله ۲ تا ۴ برگی حذف شوند تا فضای کافی در اختیار سایر بوته ها قرار گیرد.

در روش دوم بذرها به صورت ردیفی و با فاصله ۲۰×۴۰ سانتی متر کاشته می شوند. به طور کلی فاصله بین دو بوته به نحوه مصرف و هدف تولید بستگی دارد. چنانچه هدف از کاشت این گیاه برداشت برگ باشد، فاصله بوته ها کمتر و چنانچه هدف تولید بذر باشد فاصله بوته ها را بیشتر در نظر می گیرند. بذرهای این گیاه کوچک بوده و به همین دلیل باید به صورت سطحی (عمق ۵/۱ تا ۲ سانتی متر) کاشته شوند و پس از کاشت، برای ایجاد تماس بهتر بین بذرها و خاک باید توسط وسیله مناسبی، خاک روی بذرها را تا حدودی فشرده نمود.

بذر این گیاه در دمای ۸ تا ۱۰ درجه سانتیگراد جوانه می زند و طی ۳۵ تا ۴۰ روز پس از سبز شدن، گیاه ساقه دار می شود.

کاشت شوید

کاشت شوید

خاک مناسب شوید

اگر می خواهید شوید را در باغ یا باغچه کشت کنید، مقداری خاک برگ و ورمی کمپوست را با خاک مخلوط کنید و برای کشت در گلدان مخلوط کوکو پیت + پیت ماس + خاک باغچه ترکیب خوبی است. سبزی شوید در خاک غنی و نرم و در مناطق بسیار آفتاب گیر به خوبی رشد می کند.

شوید به بستر مناسب و عاری از علف هرز نیاز دارد. خاک سطحی باید کم و بیش متراکم و فاقد پستی بلندی باشد تا جوانه زدن بذر به طور یکنواخت انجام گیرد. در پاییز باید زمین شخم زده شود. و ثلث ازت به همراه تمامی کودهای فسفر و پتاس لازم به خاک اضافه شود و سپس در اواخر اسفند با انجام دیسک مناسب اقدام به شکستن سله ها و خرد کردن کلوخ ها نمود و زمین را برای کشت تسطیح کرد. چون بذر گیاه کوچک است باید خاک سطحی نرم و متراکم باشد تا استقرار بذر بخوبی انجام گیرد. لذا قبل از کاشت انجام غلتکی سبک توصیه می شود تا خاک سطحی متراکم شود و پس از کاشت انجام غلتک سبکی به منظور تماس بذر با خاک جهت تسریع در جذب آب و عناصر غذایی و در نتیجه تسریع و هماهنگی در رویش بذرها ضروری است.

نور مناسب شوید

سبزی شوید به نور کامل خورشید نیازمند است و در منزل می توانید این سبزی را پشت پنجره نورگیر پرورش دهید.

آبیاری شوید

این سبزی در طول دوره های خشک و بدون باران باید مرطوب نگه داشته شود. قبل از سبز شدن گیاه خاک باید دارای رطوبت باشد و پس از سبز شدن سه روز یکبار آبیاری شود.

زمان و فواصل کاشت شوید

شوید را مانند اکثر گیاهان یکساله می توان با هر گیاهی به تناوب کشت نمود. در صورتیکه شوید برای استفاده از پیکر رویشی آن کشت شود قبل و پس از آن می توان هر نوع گیاهی را کشت نمود. شوید را می توان با بعضی از گیاهان دو ساله که حاوی اسانس هستند مانند زیره سیاه دو ساله و مریم گلی کبیر به صورت مخلوط کشت نمود. بهتر است شوید با غلات به تناوب کشت گردند. زمان و نحوه کاشت شوید به چگونگی استفاده از اجزاء گیاه (بذر یا پیکر رویشی) بستگی دارد. اگر هدف از کاشت تهیه بذر و استخراج اسانس از پیکر رویشی گیاه باشد کشت مخلوط صورت نگیرد و زمان مناسب برای کاشت شوید اوایل بهار (اواخر اسفند) می باشد. اگر هدف از کاشت شوید استفاده به عنوان ادویه و سبزی باشد از اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت زمان مناسب کاشت گیاه می باشد و می توان از کشت مخلوط نیز استفاده کرد. عمق بذر 5/1 تا 2 سانتیمتر مناسب است و چنانچه برای استفاده از پیکر رویشی و ادویه کشت می شود فاصله ردیف ها از یکدیگر 12 سانتی متر مناسب می باشد لیکن اگر هدف از کاشت شوید استخراج اسانس از پیکر رویشی گیاه باشد فاصله بین ردیف ها از یکدیگر 24 سانتیمتر مناسب خواهد بود. مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار 12 تا 20 کیلوگرم (به کیفیت رویشی بذر بستگی دارد) می باشد. تعداد بذر در هر متر طول ردیف باید 100 تا 200 عدد باشد.

نحوه کاشت شوید در باغ و باغچه

ابتدا متناسب با مقدار بذری که می خواهید بکارید کرت را آماده کنید. زیر و رو کردن خاک باعث رشد بهتر سبزی می شود. سپس کرت را آبیاری کنید. بذر شوید در عمق نیم سانتی از سطح خاک کاشته می شود. بعد از کاشت کمی خاک روی آن بریزید و خاک را مرطوب کنید.

نحوه کاشت شوید در گلدان

گلدان مناسب با مقدار بذرها را تهیه کنید. دقت کنید زهکشی گلدان به خوبی انجام شده باشد. خاک را داخل گلدان بریزید و بذر را در عمق نیم سانتی از عمق خاک بکارید، به گلدان آب دهید و گلدان را به محلی نور گیر منتقل کنید.

کاشت شوید در گلدان

کاشت شوید در گلدان

داشت سبزی شوید
سبزی شوید خیلی بلند و باریک است، به همین دلیل ممکن است لازم باشد که در کنار بلندترین گیاهان پایه نصب کنید تا جلوی شکسته شدن آن ها در بادهای قوی را بگیرید. اجازه دهید که چند عدد از گیاه ها به مرحله بذر دهی برسند. در صورتی که وضعیت خاک تغییر داده نشود، این بذرها برای فصل بعد تعداد زیادی گیاه جدید برای شما ایجاد خواهند کرد.

گل شوید

گل شوید

برداشت شوید

به محض اینکه شوید 4 یا 5 برگ ایجاد کرد، می توانید شروع به برداشت برگ های شوید کنید. در صورتی که تعداد زیادی شوید کشت کرده اید، می توانید تمام ساقه را جدا کنید و یا از هر کدام از آن ها، کمی از برگ ها را برداشت کنید. شما می توانید برگ های سرخس مانند این گیاه را به وسیله قیچی و یا با دست از گیاه جدا کنید.

اما زمان و چگونگی برداشت محصول به نوع استفاده از گیاه بستگی دارد. زمان مناسب برای برداشت پیکر رویشی (به عنوان سبزی و ادویه) قبل از ساقه دهی است. با کمی تاخیر یعنی از آغاز ساقه دهی نیز می توان محصول را برداشت نمود. گیاهان را باید حداکثر از فاصله 25 تا 35 سانتی متری از سطح زمین برداشت کرد، جهت استفاده از پیکر رویشی به عنوان ادویه باید پس از جمع آوری آنها را خشک نمود که این عمل را می توان در فضای آزاد با خشک کن های الکتریکی در درجه حرارت 40 تا 50 درجه سانتی گراد انجام داد. مقدار محصول پیکر رویشی خشک شوید 3/0 تا 5/0 تن در هکتار است که از 4 تا 6 تن گیاه تازه بدست می آید. چنانچه هدف از کاشت شوید استخراج اسانس از بذرها یا پیکر رویشی آنها باشد زمانی باید به برداشت محصول اقدام نمود که محتوی حداکثر مقدار اسانس باشد. مقدار اسانس از بدو ساقه دهی بتدریج افزایش می‌یابد و تا مرحله گل دهی مقدار آن به حداکثر می رسد (لازم به ذکر است از بدو رویش بذر تا ساقه دهی 35 تا 40 روز به طول می انجامد و از بدو رویش تا گل دهی 50 تا 70 روز طول می کشد از ابتدای گل دهی تا تشکیل میوه نیز 40 تا 45 روز بطول می انجامد) به منظور استخراج اسانس از پیکر رویشی بهتر است گیاهان از ناحیه 20 تا 25 سانتی متری قسمت فوقانی بریده شوند.) عمل برداشت پیکر رویشی با دست یا ماشین امکان پذیر است. مقدار عملکرد پیکر رویشی 15 تا 25 تن در هکتار است که از آن 40 تا 80 کیلوگرم اسانس استخراج می شود. اگر هدف جمع آوری بذر باشد جمع آوری می تواند در یک یا دو مرحله انجام گیرد. جمع آوری در دو مرحله ضایعات زیادی در بردارد و برداشت یک مرحله ای مناسب تر است .در جمع آوری یک مرحله ای پس از رسیدن میوه های چترهای اصلی اقدام به جمع آوری تمام چترها می کنند. پس از خشک شدن آنها را بوجاری کرده و پاک می کنند. در جمع آوری دو مرحله ای در اوایل تشکیل میوه به بریدن گیاهان از ناحیه فوقانی گیاه به طول 30 تا 40 سانتی متر اقدام می کنند و پس از مدتی که روی زمین قرار گرفتند به جمع آوری آنها اقدام می نمایند (اعمال فوق توسط ماشین صورت می گیرد). مقدار محصول بذر 7/0 تا 8/1 تن در هکتار است که از این مقدار 20 تا 40 کیلوگرم اسانس بدست می آید.

سبزی شوید

سبزی شوید

آفات و بیماری های شوید

از دیگر بیماری های قارچی این گیاه لکه سیاه شوید است که برای کنترل آن می توان از قارچ کش های فوندازول ۱/۰درصد، دیتان ۲/۰ درصد به صورت محلول پاشی قبل و بعد از گل دهی استفاده نمود. سفیدک سطحی نیز از دیگر بیماری های قارچی مهم این گیاه محسوب می شود.

از دیگر آفات مهم شیوید می توان به سیرسیرک سیاه یا سیرسیرک صحرایی اشاره نمود که اغلب در اوایل فصل رویش در مزارع و باغات ظاهر می شود و باعث ایجاد خسارت در گیاهانی که تازه از خاک خارج شده اند می شود.

این حشره با تغذیه از اندام های زیر خاک و قسمت هوایی گیاه میزبان، باعث ایجاد خسارت می شود که حداکثر خسارت آن در بوته های جوان دیده می شود. چون خسارت این آفت چندان قابل توجه نیست، مبارزه شیمیایی با آن توصیه نمی شود. خرخاکی نیز از دیگر آفات مهم شوید محسوب می شود که در اکثر مزارع و باغچه های منازل یافت می شود.

این آفت به سبزی کاری ها بویژه سبزی کاری های منازل در مرحله جوانه زنی خسارت قابل توجهی وارد می کند. خرخاکی از ساقه های نرم و ریشه های نازک و گلها تغذیه می کند.

اگر تعداد آنها زیاد باشد خاک را زیر و رو کرده و با ایجاد فاصله بین خاک و ریشه باعث خشک شدن گیاه می شود. در صورت زیاد بودن جمعیت آفت سمپاشی مستقیم با لاروین Df 80 به میزان ۱ کیلوگرم در هکتار در هنگام غروب آفتاب در کنترل آفت می تواند بسیار موثر باشد (طبیعی است که در باغچه های خانگی این مقدار متناسب با وسعت باغچه تعیین می شود).

نظرات کاربران

نظر برای این مجله ثبت نشده است