کشت مرزه

اخبار روز مقالات

کشت، داشت و برداشت سبزی مرزه

شرح سبزی مرزه

مرزه بومی نواحی مدیترانه است. نام علمی مرزه Satureia hortensis L. است که متعلق به تیره نعناعیان یا Labiatae می‌باشد. گیاهی است یک‌ساله که برگ‌های آن دارای طعم بسیار قوی می‌باشد. در ایران آن را به صورت تازه به مصرف می‌رسانند و عده‌ای آن را به صورت سبزی خوردن استفاده می‌کنند. گاهی برگ‌های آن را خشک می‌کنند و همراه دیگر سبزی‌ها در تهیه غذا و یا به صورت چاشنی مصرف می‌نمایند. در خارج از ایران آن را خشک کرده، چون دارای اسانس بسیار قوی است. از آن استفاده گوناگونی می‌کنند همچنین از آن برای معطر کردن چای و صابون استفاده به عمل می‌آید. 

مرزه دارای ساقه منشعب به طول 10 تا 30 سانتی متر که به سهولت بر اثر دارا بودن ظاهری به رنگ سبز خاک آلود یا مایل به خاکستری از گونه های مجاور تشخیص داده می شود رنگ ساقه آن تیره تر از برگ است بعلاوه در محل گره ها انشعاباتی حاصل می کند که آنها نیز به نوبه خود منشعب می گردند بطوریکه گیاه به صورت بوته پرپشتی جلوه می نماید. برگ های آن باریک دراز، نوک تیز، نرم و پوشیده از تارهای کوتاه است که به همین سبب به رنگ سبز مات یا مایل به خاکستری جلوه می‌کند. برگ های آن منحصراً یک رگبرگ دارد و در سطح آنها نیز نقاط ریز و فراوانی که عبارت از غده های اسانس داراست، دیده می شود. طول برگ 1 تا 3 سانتی متر و پهنای آن 2 تا 4 میلی متر، گل های کوچک و دو جنسی و سفید رنگ مرزه که در تابستان ظاهر می شود وضع مجتمع در طول انشعابات ساقه دارد. میوه کوچک، کروی شکل و از نوع کپسول است.

نوع زمستانی مرزه به نام علمی Satureia Montana L. وجود دارد که یک گیاه چند ساله است. این گیاه به وسیله قلمه یا تقسیم بوته تکثیر می‌گردد. همانند مرزه تابستانه مصرف می‌شود. برگ و بذر مرزه خاصیت طبی دارد. مرزه ضد درد و بادشکن است و به عنوان برطرف‌کننده دردهای عضلانی و روماتیسم مصرف می‌شود.

کاشت مرزه

کاشت مرزه

نیاز محیطی مرزه

نوع خود روی آن بیشتر در زمین های خشک آهکی و در محل های گرم آفتابگیر و نواحی سنگلاخی و مزارع شنی می روید. اصولاً مرزه در طول رویش به هوای گرم و نور کافی نیاز دارد. بذرها در دمای 12 تا 15 درجه سانتی گراد جوانه می زند ولی درجه حرارت مطلوب برای جوانه زنی آنها بین 20 تا 22 درجه سانتی گراد می باشد. گیاهان جوان به درجه حرارت پایین حساس هستند و بطوریکه در 1- تا 2- درجه سانتی گراد دچار سرمازدگی شده و خشک می شوند. رشد مرزه در دمای 10 درجه سانتی گراد متوقف می شود. PH خاک برای کشت مرزه بین 6/5 تا 2/8 مناسب است.

خاک مناسب مرزه

پس از برداشت محصول قبل در اولین فرصت کود حیوانی کاملاً پوسیده در صورت نیاز به زمین اضافه می گردد. سپس شخم متوسطی (به عمق 25 تا 28 سانتی متر) زده می شود پس از اینکه کلوخه ها به وسیله دیسک خرد شدند زمین را تسطیح می کنند. پس از تسطیح کودهای شیمیایی مورد نیاز گیاهان به خاک اضافه می شوند. در فصل پاییز هنگام آماده سازی خاک افزودن 50 تا 60 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و 60 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس ضروری است. همچنین افزودن 50 تا 80 کیلوگرم در هکتار ازت در فصل بهار هنگام آماده سازی زمین برای کاشت گیاه در افزایش عملکرد نتایج مطلوبی دارد. اواخر زمستان بستر خاک را برای کاشت بذر آماده می نمایند.

تاریخ و فواصل کاشت مرزه

مرزه را مانند سایر گیاهان یکساله می توان با اکثر گیاهان به تناوب کشت کرد بطورکلی 2 تا 3 سال پس از برداشت مرزه باید آن را در همان زمین کشت کرد .دمای مطلوب برای جوانه زنی بذر مرزه 20 تا 22 درجه سانتی گراد است و از آنجائیکه مرزه به سرما نیز حساس است مناسب ترین زمان برای کاشت این گیاه فصل بهار (اواخر فروردین - اردیبهشت) است.

کاشت سبزی مرزه

کاشت ردیفی در زمین اصلی در فصل بهار شروع می شود. فاصله ردیف ها در کشت مرزه متفاوت است و بستگی به روش کشت دارد. در سطوح کوچک که عمل کشت به وسیله دست انجام می گیرد فاصله ردیف های کاشت از یکدیگر بین 25 تا 30 سانتی متر مناسب می باشد. چنانچه این عمل با ماشین بذر کار انجام گیرد فواصل 45 تا 50 سانتی متر برای ردیف ها مناسب تر است. تعداد بذر در هر متر طول ردیف 120 تا 140 عدد مناسب است. عمق بذر مرزه در خاک های مختلف متفاوت و بین 5/0 تا 5/1 سانتیمتر می باشد. کاشت بذر در اعماق بیشتر مناسب نیست و سبب عدم سبز شدن آنها می شود. برای هر هکتار زمین به 4 تا 8 کیلوگرم بذر نیاز است. توصیه می شود پس از کشت غلتک مناسبی زده می شود زیرا این عمل لایه سطحی خاک را متراکم می کند و تاثیر خوبی در یکسانی جوانه زنی بذر دارد. پس از کشت زمین را باید آبیاری نمود.

مقدار بذر مورد نیاز

مقدار بذر مورد نیاز برای هر ۱۰ متر مربع، حدود ۲۰ گرم است. پس از رشد شاخه های کوچک مرزه را می چینند تا دوباره از ساقه شاخه های جدید بروید.

سبزی مرزه

سبزی مرزه

داشت مرزه

در صورت متراکم بودن گیاهان در طول ردیف ها آنها را تنک می کنند مرحله 4 تا 6 برگی زمان مناسبی برای این کار است. در طول رویش مرزه، مبارزه با علف های هرز ضرورت دارد. قبل از کاشت استفاده از علف کش آرزین (Aresin) به مقدار 3 تا 4 کیلوگرم در هکتار و کار مکس(Karmex)  به مقدار 2 تا 3 کیلوگرم در هکتار تاثیر خوبی در از بین بردن علف های هرز دارد. پس از کاشت بذر و قبل از رویش می توان از محلول یک درصد گراماکسون (Gramaxon) برای مبارزه با علف های هرز استفاده نمود. وقتی که طول گیاه به 10 تا 20 سانتی متر رسید می توان از علف کش آرزین به مقدار 1 تا 2 کیلوگرم در هکتار به صورت محلول پاشی استفاده کرد. برای گسترش سطح برگ ها و افزایش عملکرد استفاده از محلول غذایی 4/0 درصد واکسال (Waxal) یا محلول غذایی مشابه مفید است. انجام کولتیواتور بین ردیف ها بخصوص پس از اولین برداشت نقش عمده ای در افزایش عملکرد دارد. مرزه کم و بیش به آفات و بیماری ها مقاوم است.

کاشت مرزه

کاشت مرزه

برداشت مرزه

گیاهان در مرحله گل دهی حاوی حداکثر مقدار اسانس می باشند از این رو برداشت پیکر رویشی آنها از این مرحله آغاز می شود. در صورت مراقبت مناسب از نظر آبیاری رسیدگی به خاک و عناصر موجود در آن جهت رویش مناسب گیاه، می توان در طول سال 2 یا حتی 3 بار محصول برداشت نمود. اولین برداشت همواره در آغاز گل دهی انجام می گیرد. دومین برداشت معمولاً اواخر شهریور - اوایل مهر مناسب می باشد. برداشت محصول توسط ماشین یا داس صورت می گیرد و کلیه اندام های هوایی گیاهان برداشت می شوند. پس از جمع آوری محصول را خشک می کنند. دمای مناسب برای خشک شدن اندام های رویشی مرزه 40 درجه سانتی گراد است. مقدار عملکرد وزن خشک پیکر رویشی بین 4/1 تا 8/1 تن در هکتار است. اگر هدف از کشت مرزه جمع آوری آنها باشد تنها یکبار آن ‌هم در هنگامی که میوه ها می رسند، اقدام به برداشت می شود. معمولاً 140 تا 160 روز پس از سبز شدن بذر میوه ها می رسند. زمان مناسب برای جمع آوری بذر در اوایل شهریور ماه است. رنگ بذر از اوایل شهریور به تدریج قهوه ای می شود. تاخیر در برداشت بذر مناسب نیست زیرا بذور کاملاً رسیده با کوچکترین ضربه ای به اطراف پراکنده می شوند مقدار محصول بذر بین 150 تا 300 کیلوگرم در هکتار است.

نظرات کاربران

نظر برای این مجله ثبت نشده است