کشت نعنا

اخبار روز مقالات

کشت، داشت و برداشت سبزی نعنا

سبزی نعنا (Mint) بومی مدیترانه می باشد ولی در انگلستان و در نهایت به آمریکا گسترش یافته است. نعنا یک گیاه چند ساله می باشد که برای استفاده از برگ های آن کاشته می شود. نعنا از سبزیجات مورد علاقه و محبوب بسیاری از افراد می باشد. نعنا یکی از گیاهان معطر است که استفاده های زیادی دارد و در آشپزی، ساخت مواد دارویی و آرایشی ارزش زیادی دارد. نعناء طعم تندی دارد. با استفاده از نعنا نوشیدنی های خنک کننده ای درست می شود که به منظور رفع تشنگی از آن استفاده می کنند.

زمانی که نعنا در شرایط ایده آل کاشته شود، ارتفاع آن به 30 تا 45 سانتیمتر و عرض آن به 60 سانتیمتر می رسد. کاشت نعنا یک تجربه با ارزش و مفید است.

سبزی نعنا

سبزی نعنا

کاشت نعنا

یادگیری کاشت نعنا خیلی متفاوت از کاشت سایر سبزیجات خانواده نعناع نیست. نعنا بهترین رشد را در سایه جزئی، خاک حاصلخیز و مرطوب با زهکشی خوب دارد. PH مناسب برای رشد نعنا 6/5 تا 7 می باشد. نعنا را می توان در مکانی که آفتاب کامل دارد نیز کاشت. کاشت و پرورش نعناء بسیار ساده است. شما می توانید در بهار، زمانی که سرما کاملا رفع شد، دانه های نعنا را روی زمین بپاشید. تا زمان جوانه زنی دانه های نعنا را مرطوب نگه دارید. بعد از جوانه زنی، گیاهان کوچک نعنا را به فاصله 30 سانتی متر از هم تنک کنید. نعنا می تواند به سرعت رشد کرده و گسترش پیدا کند. نعنا به وسیله ریشه های زیر زمینی خود می تواند گیاهان جدیدی ایجاد کند. برخی از باغبانان برای جلوگیری از گسترش نعناع آن را در سبدهای حلق آویز و یا در گلدان ها می کارند.

نعنا را می توان در گلدان هم کاشت. برای کاشت نعنا در گلدان، باید از یک گلدان 5 گالنی استفاده کرد. این کار باعث می شود از گسترش نعنا به سایر نقاط جلوگیری شود.

آبیاری نعنا

آبیاری باید به طور منظم انجام شود ولی باید مراقب باشید خاک خیلی خیس نشود. بهتر است اجازه دهید بین هر آبیاری خاک کمی خشک شود و سپس به طور کامل آبیاری را انجام دهید، به گونه ای که خاک خیس شود.

آفات و بیماری های سبزی نعنا

همه سبزیجات معطر مستعد ابتلا به شپشک مومی، مگس سفید، شته ها، کنه ها و عنکبوت هستند. این سبزیجات به زنگ نیز حساس می باشند.

گیاهان قابل کاشت در مجاورت نعنا 

نعنا برای کلم، کلم قمری، کلم پیچ و کلم بروکلی مفید می باشد. نعنا باعث دفع پروانه کلم، مورچه ها و لوپر کلم می شود. نعنا توانایی زیادی برای دفع مورچه ها دارد.

نحوه مراقبت از گیاه نعنا

همانند سایر سبزیجات خانواده نعنا، مراقبت از گیاه نعنا بسیار آسان می باشد. برای مرطوب و خنک نگه داشتن ریشه نعنا، باید سالانه به آن مالچ داده شود. اگر نعنا در گلدان کاشته شده باشد، برای این که باردهی بیشتری داشته باشد می توان ماهی یک بار به آن کود مایع داد.

هر دو سال یک بار، باید گیاهان جدید نعنا را در یک قسمت جداگانه کاشت. این کار باعث حفظ سلامتی گیاهان نعنا می شود. اگر نعنا در گلدان کاشته شده باشد باید به طور مرتب آن را هرس کرد و در تمیز نگه داشتن آن باید اهمیت زیادی قائل شد. اگر شما در یک منطقه با زمستان سرد زندگی می کنید، بهتر است گلدان نعنا را در یک پنجره آفتابی نگه دارید.

نکته:

بذرهای نعنا سمی هستند و در صورتی که خورده شوند باعث مسمومیت می شوند. نعنا یک گیاه شناخته شده برای جذب زنبورها، پروانه ها و پرندگان می باشد.

سبزی نعنا

سبزی نعنا

 

نعنا فلفلی(Peppermint) 

گیاه شناسی نعنا فلفلی

نعناع فلفلي با نام علمي Menth piperita از خانواده نعناعيان(Labiatae = Lamiaceae) ، پایا و دارای ساقه هایی بر دو نوع خزنده و زیرزمینی که از نوع اول آن در محل گره ها، دسته ای از ریشه های نابجا به درون زمین نفوذ کرده از سمت مقابل آن، یک شاخه قائم و برگ دار و کوچک خارج می شود که در خاتمه منجر به پیدایش پایه های جداگانه در فواصل مختلف ساقه خزنده، در محل پیدایش ریشه های نابجا می گردد. برگ های آن متقابل، بیضوی، نوک تیز، دندانه دار، کمی پوشیده از کرک به درازای 4 تا 7 سانتیمتر و به عرض 2 تا 3 سانتیمتر است، ابعاد مذکور در شاخه های گلدار نیز همیشه کمتر از شاخه های عقیم می باشد. ساقه این گیاه چهار گوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش یا مایل به ارغوانی است و در محل هر یک از گره های آن، دو برگ متقابل دیده می شود. گل های آن در ماه های مرداد و شهریور ظاهر می گردند، رنگ گلی روشن یا کم و بیش ارغوانی مایل به بنفش دارند و به تعداد زیاد نیز در مجاورت یکدیگر به نحوی مجتمع می شوند که مجموعاً در قسمت انتهایی ساقه ها‏، به صورت سنبله هایی با شکل ظاهری بیضوی نوک تیز جلوه می کنند.

نیاز محیطی نعنا فلفلی

نعنا را در اکثر نقاط می توان کشت کرد. اما مناطق خیلی سرد برای کشت این گیاه مناسب نمی باشد، مواد و عناصر غذایی فراوان و آب کافی برای رویش آن ضروری است. گیاه در 2 تا 3 درجه سانتی گراد شروع به رویش می نماید ولی درجه حرارت مطلوب برای رویش نعنا 10 درجه سانتی گراد است، درجه حرارت مناسب به منظور تسریع در رشد و نمو گیاه و همچنین افزایش در تولید اسانس 18 تا 20 درجه سانتی گراد است. نعنا گیاهی شب کوتاه است و کشت آن در شرایط بلند روز (از نظر تابش نور) سبب افزایش محصول نعنا شده و در سنتز اسانس آن نیز تاثیر مثبت دارد. از این رو همواره توصیه می شود که این گیاه در دامنه جنوبی تپه ها کشت شود. نعنا دارای ریشه های سطحی است که قادر به جذب رطوبت از اعماق زمین نمی باشد لذا آبیاری مناسب در طول رویش گیاه ضروری است. گیاهان از 3 تا 4 هفته پس از رویش تا قبل از گل دهی به مقادیر مناسبی آب نیاز دارند و باید تحت آبیاری منظم قرار گیرند. رطوبت خاک باید در طول رویش معادل 80 درصد باشد، علاوه بر آب و نور کافی، مواد و عناصر غذایی مناسب در خاک برای کشت نعنا ضروری بوده و سبب افزایش عملکرد می شوند. خاک مناسب برای کشت این گیاه، خاک لوم شنی حاوی مقدار زیادی مواد و ترکیبات هوموسی است. خاک های چرنوزیوم (خاک سیاه) و پیت با ساختمان مناسب و حاوی مواد و عناصر غذایی کافی برای کشت نعنا مناسب می باشد. PH خاک برای نعنا 5 تا 8 مناسب است بطور کلی خاک های اسیدی و زهکشی شده خاک های مناسبی برای کشت نعنا می باشند.

سازگاری نعنا فلفلی

این گیاه در مناطقی که دارای زمستان های ملایم ( حداقل دما 8- درجه سانتیگراد ) و خاک با  PHبین 5-8 باشد قابل کشت است. به طور کلی خاک های اسیدی و زهکشی شده برای کشت نعنا فلفلی مناسب هستند، این گیاه زمستان را بصورت رکود به سر می برد و در فصل بهار مجدداً رشد کرده و سرشاخه می دهد.

خواص درمانی و موارد مصرف نعنا فلفلی

بیشترین مصرف نعنا فلفلی به منظور تهیه اسانس است. این گیاه دارای خواص دارویی و مواد مصرف فراوانی از جمله داروهای ضد نفخ، ضد باکتری، محلول های دهان شویه و نیز در صنایع غذایی، بهداشتی، آرایشی و نوشابه سازی می باشد .از این گیاه در ترکیب داروهای گیاهی تولید شده در کشور از جمله آلتادین، ماسومنت، قطره نعنا، منتاوآلیکوم استفاده شده است.

زمان و فواصل کاشت نعنا فلفلی

قبل از کاشت بایستی زمین را شخم عمیق زده و با کودهای دامی پوسیده (40 تن در هکتار) و کودهای کامل ماکرو (500 کیلوگرم در هکتار) زمین را تقویت نمود. تراکم مناسب کاشت در هر هکتار حدود 70000 بوته است که بوته ها باید به فاصله 30- 50 سانتیمتر و به عمق 10 تا 12 سانتیمتر کشت شوند. برای کشت از بوته هایی که 10 تا 15 سانتیمتر طول و 3 تا 5 برگ دارند و یا ریشه های جانبی که 10 تا 15 سانتیمتر طول و 3 تا 4 جوانه دارند استفاده می شود. کشت بصورت کرتی برای نعنا فلفلی مناسب است. متوسط عمر مزارع نعنا فلفلی 3 تا 4 سال است و نیاز به دوره تناوب 4 ساله دارد یعنی چهار سال پس از برداشت نهایی می توان دوباره در همان زمین نعنا را کشت کرد.

 بهترین روش تکثیر و کاشت این گیاه استفاده از ریزوم است که بایستی عاری از هرگونه عوامل بیماری زای قارچی و باکتریایی باشد.

زمان کاشت آن نیز در پاییز و یا بهار می باشد. کشت پاییزه در مهر ماه و کشت بهاره در اردیبهشت ماه انجام می گیرد.

تکثیر از طریق ریشه رست این روش مناسب ترین روش برای تکثیر نعنا است، پس از بارندگی سبک‏ پایه های مادری 2 تا 3 ساله را از زمین خارج می کنند پایه های انتخابی باید عاری از هر گونه عواملی بیماری زای قارچی یا باکتریایی و علف های هرز باشند. ریشه گیاهانی که برای تکثیر نعنا استفاده می شوند باید دارای مشخصات زیر باشد:

الف) ریشه ها سالم و عاری از هر گونه علف هرز باشند.

ب) ریشه رست هایی که جهت تکثیر نعناء از پایه مادری جدا می شوند باید حداقل 70 درصد آن سفید و 30 درصد بقیه سبز رنگ باشد که هنگام کاشت این قسمت سبز رنگ خارج از خاک می ماند.

ج) رطوبت ریشه رست ها از 80 درصد کمتر نباشد. برای تهیه ریشه رست های سفید رنگ که برای تکثیر مناسبند. 1 تا 1/5 ماه قبل از خارج کردن پایه های مادری روی ریشه رست ها را با لایه ای به ضخامت 4 تا 5 سانتی متر از خاک می پوشانند.

در این مدت رنگ ریشه رست های سبز به سفید تغییر می یابد و برای تکثیر آماده می گردند. پس از دومین برداشت اندام های هوایی، ریشه رست ها کیفیت مطلوب تری می یابند. ریشه رست ها را می توان با دست (در سطح کم) و یا توسط ماشین برداشت سیب زمینی (در سطح وسیع) جمع آوری نمود. در تکثیر توسط ریشه رست، فاصله ردیف ها از یکدیگر 50 تا 60 سانتیمتر و عمق مطلوب برای کاشت 10 تا 12 سانتی متر می باشد. پس از کاشت، به منظور ایجاد و تراکم در خاک انجام غلتک مناسبی توصیه می شود، اگر زمین خشک باشد باید بلافاصله زمین را آبیاری نمود. برای هر هکتار زمین به 4/1 تا 6/1 تن ریشه رست نیاز است. تکثیر از طریق قلمه های ساقه، در اواخر بهار (خرداد) از شاخه های جوان و سبز پایه مادری، 2 تا 3 قلمه که حداقل دو جفت برگ داشته باشند جدا می کنند (بهتر است از میان گره های پایینی انتخاب شوند). سپس آنها را در خزانه هوای آزاد که بستر آن از خاک نرمی پوشیده و در سایه قرار دارد (آفتاب شدید مانع از تشکیل ریشه در قلمه ها می شود) می کارند. با آبیاری مرتب قلمه ها پس از 2 تا 3 هفته دارای ریشه می شود. سپس آنها را به زمین اصلی منتقل می نمایند. تکثیر به روش قلمه های ساقه روش چندان مناسبی نیست و تنها در سطوح کوچک کشت مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش فاصله ردیف ها از یکدیگر بین 50 تا 70 سانتیمتر مناسب می باشند. تکثیر از طریق پاجوش، فصل بهار (خرداد) پس از آبیاری گیاهان از پایه های مادری پاجوش هایی که ارتفاع آنها بین 8 تا 10 سانتی متر است جدا می کنند. انتقال پاجوش ها به زمین مورد نظر با دست (در سطوح کم کشت) یا به وسیله ماشین نشاء کار (در سطوح کشت انبوه) انجام می گیرد. برای هر هکتار زمین به 112 تا 134 هزار پاجوش نیاز است. پاجوش ها در ردیف هایی به فاصله 60 سانتیمتر کشت می شوند فاصله دو بوته در طول ردیف 20 تا 30 سانتیمتر مناسب خواهد بود.

روش های تکثیر نعنا فلفلی به ترتیب اهمیت عبارتند از:

تکثیر رویشی از طریق ریشه رست (استولون): استولون نوعی ساقه است و دارای گره هایی است که از محل آنها ریشه تولید می شود. استولون های دارای حداقل 2 گره را که از گیاهان 2 تا 3 ساله جدا کرده ایم برای کشت استفاده می کنیم. فاصله ی کشت بین ردیف ها 50 سانتیمتر است که فاصله ی دو بوته بر روی ردیف ها 20 تا30 سانتیمتر می باشد.

تکثیر رویشی از طریق پاجوش: در اواخر بهار (خرداد ماه) پاجوش های دارای 8 تا 10 سانتی متر ارتفاع را از بوته های 2 تا 3 ساله جدا می کنیم و در زمین موردنظر کشت می کنیم. برای هر زمین به 112 تا 134 هزار پاجوش نیاز داریم.

در مورد عملیات داشت توصیه می شود هر سال 90 تا 120 کیلوگرم در هکتار کود ازته به خاک اضافه شود که دو سوم آن را در فصل بهار قبل از رویش و یک سوم آن را پس از اولین برداشت سالانه به خاک اضافه می کنیم. افزودن سایر عناصر غذایی به آزمایشات خاک و وضع گیاه بستگی دارد. آبیاری منظم و تا حدودی هم مبارزه با علف های هرز توصیه می شود.

سرشاخه های گلدار و برگ ها مورد برداشت قرار می گیرند. روش و زمان برداشت به نوع مصرف اندام های جمع آوری شده بستگی دارد. برای استخراج اسانس برداشت را در زمان گل دهی و برای استفاده از پیکر رویشی برداشت را قبل از گل دهی انجام می دهیم. برداشت توسط دست یا ماشین به تعداد 2 تا 3 مرتبه در طول فصل رویش صورت می گیرد و گیاه را از فاصله­ ی 5 سانتیمتری خاک قطع می کنیم. طبق توصیه ی محققین بهتر است تا قبل از خرداد ماه برداشت صورت نگیرد، چون تا این زمان اسانس نعنا دارای منتون است که سبب کاهش کیفیت اسانس می گردد. عملکرد سالانه ی محصول تازه 12 تا 20 تن در هکتار است که حاصل آن، 30 تا 60 کیلوگرم اسانس و 3 تن محصول خشک می باشد.

نعنا خشک

نعنا خشک

داشت نعنا فلفلی

مراحلی که گیاه باید حتماً تحت آبیاری قرار گیرد عبارتند از:

- پس از رویش گیاه وقتی که ارتفاع متوسط آنها به 8 تا 10 سانتیمتر رسید.

- پس از تشکیل شاخه های جدید

- در مرحله جوانه زنی

- پس از اولین برداشت محصول

- پس از رویش مجدد گیاهان، بعد از اولین برداشت هنگامی که ارتفاع متوسط آن به 8 تا 10 سانتی متر می رسد. مقدار آبیاری بستگی به شرایط آب و هوایی و همچنین نوع خاک دارد، در هر مرحله آبیاری نباید از 40 تا 60 میلی متر کمتر باشد. مبارزه مکانیکی و شیمیایی با علف های هرز باید همواره مد نظر باشد. اوایل بهار زمان مناسبی برای برداشت مکانیکی علف های هرز و برگردان کردن خاک بین ردیف ها جهت تهویه ریشه می باشد. برای مبارزه شیمیایی با علف های هرز در کشت پاییز، در فصل بهار قبل از رویش گیاه و در کشت بهاره، پس از کشت نعنا می توان از علف کش مرکازین (Merkazin) مقدار 3/5 تا 4 کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. در سال دوم و سوم رویش اوایل بهار قبل از رویش مجدد گیاهان کاربرد علف کش های مرکازین به مقدار 4 تا 5 کیلوگرم در هکتار و آرزین (Aresin) به مقدار 3 تا 4 کیلوگرم در هکتار نتایج خوبی دارد. پس از اولین برداشت می توان از هر دو علف کش فوق الذکر به مقدار 2 تا 3 کیلوگرم در هکتار از هر یک استفاده نمود. برای مبارزه با بیماری قارچی زنگ نعنا (Puccinia Menthae) از ضد قارچ کرزونیت (Krezonit) به مقدار 8 تا 9 کیلوگرم استفاده نمود. ممکن است پس از استفاده از آن شاخه های نعنا خشک شوند این مسئله خطرناک نیست و مجدداً شاخه های جدید تشکیل خواهد شد. ولی اگر پس از رویش شاخه های جدید مجدداً از قارچ کش استفاده شود، برای گیاه خطرناک است. در طول رویش گیاهان آفات ممکن است خسارات زیادی به بار آورند از این رو در فصل بهار می توان از آفت کش و قارچ کش های مناسب بطور مخلوط به صورت محلول پاشی استفاده کرد. در سال های دوم و سوم رویش گیاه‏، در فصل پاییز، کلتیواتوری به عمق 14 تا 16 سانتی متر در فاصله بین ردیف ها زده می شود. سپس مواد و عناصر مورد نیاز گیاهان را که قبلا به مقدار ذکر شده را به خاک می افزایند و خاک بین ردیف ها را صاف کرده، سپس غلتک مناسبی زده می شود.

در سال 2 تا 3 بار محصول را می توان برداشت نمود. چین اول در خرداد و تیر، چین دوم شهریور و چین سوم آذرماه می باشد. برای انجام عملیات برداشت بوته ها را از فاصله 4 تا 5 سانتیمتری سطح خاک درو می کنند که با دست یا ماشین دروگر انجام می گیرد و بسته به نیاز بازار مصرف بصورت تر یا نعنا خشک بفروش می رسد.

نظرات کاربران

نظر برای این مجله ثبت نشده است